Охрид  | ПЗУ Захариевски

Контакт : +389 46 230-235

ГРУТКА ВО ДОЈКАТА

Грутка во дојката – дали е можеби тоа опасно

Наоѓање грутка во дојката обично предизвикува многу вознемиреност. Но, најважно е да се знае дека таа особено кај помладите жени, не е предизвикана од рак и е обично бенигна како на пример циста, или е предизвикана од инфекција.

Многу поретко таа е предизвикана од посериозно заболување како што е на пример ракот на дојката. Поради тоа најдобро е ваквите промени веднаш да бидат прегледани од вашиот доктор кој понатаму ке одлучи дали се потребни понатамошни испитувања за уточнување на дијагнозата.

Анатомија на дојката

Дали е опасен ракот на дојката

Ракот на дојката е втора водечка причина за смрт од рак особено кај жените, не се појавува наеднаш туку е процес во повеќе фази во кој учествуваат повеќе видови на клетки. Неговото спречување претставува голем предизвик во светот. Општо земено, ракот на дојката настанува поради абнормална и неконтролирана делба на клетките во жлездите (лобулите) кои произведуваат млеко или на клетките во каналите (дуктусите).

Како да препознаеме дали е грутката бенигна или малигна

Најчесто се работи за неракова или бенигна грутка. Тоа се препознава по тоа што грутката е мазна, добро ограничена и подвижна, додека раковите грутки се најчесто потврди, со нејасни и неправилни рабови и помалку се подвижни или се фиксирани со соседното ткиво на дојката. Подолу на сликата опишани се други сомнителни знаци кои треба да сигнализираат дека можеби се работи за рак на дојката и дека треба да зе закаже преглед кај вашиот доктор.

Каква е зависноста на ракот на дојка од возраста

Како што минуваат годините, ризикот за добивање рак на дојка се зголемува. Од сите жени кои добиваат рак на дојка на годишно ниво:

  • 80%   се на возраст 45 години или повеќе,
  • 43%   се на возраст 65 години или повеќе,

или

  • 1 : 68   (40 до 50 години)
  • 1 : 42  (50 – 60 години)
  • 1 : 28  (60 – 70 години)
  • 1 : 26  (70 години и повеќе)

Изразено графички уште подобро се гледа поврзаноста на ракот на дојка со годините

Или на секој 100,000 жени,  во Република Северна Македонија, во 2018 година имало по околу 100 нови случаи на рак на дојка (графикон подолу)

Од кои причини се појавува грутка во дојката

Постојат многу причини за појава на грутка на дојката. Најчести причини се:
Нормално отекување и осетливост на градите за време на менструалниот циклус, Фиброаденом, Цисти на дојката, Инфекција, Некроза на масно ткиво, Липом и Рак на дојката.

Анатомија на дојката

Нормален оток на дојката во тек на менструалниот циклус е честа појава и се јаувва поради редовно менувањето на нивоата на хормони. Повеке од половина од сите жени кои имаат менструација ќе имаат болка, осетливост или грутка во градите во одреден период на циклусот. Ова најчесто се случува една неделата пред менструацијата, но брзо поминува со почетокот на менструацијата. Ако грутката предизвикува болка, состојбата е позната како фиброцистична промена  и таа е од поблаг карактер. Но ако болката и грутката се од поголем степен потребен е лекарски преглед. Оваа појава е најчеста кај жени на возраст од 30-50 години.

Фиброцистични дојки

Фиброаденом е неканцерозна (бенигна) грутка на дојка која обично се јавува кај жени помлади од 40 години. Најчесто се јавува кај жени во 20-тите години. Тоа е најчестиот вид бенигна грутка на градите. Грутките се јавуваат поради зголемен раст на жлездите и сврзното ткиво во градите. Тие обично се пипаат како топчести, цврсти или гумени грутки. На притисок се подвижни под кожата и не се болни. Понекогаш самите исчезнуваат или може да се отстранат. По менопаузата имаат тенденција да се повлечат.

Фиброаденом

Цисти во дојките се грутки исполнети со течност. Почести се кај жени кои се приближуваат кон менопауза, иако можат да се појават на било која возраст. Обично се овални или тркалезни, мазни и цврсти. На притисок имаат тенденција малку да се поместат. Вообичаено е да се појават две недели пред почетокот на менструацијата и да се изгубат брзо по менструацијата.

Цистите не можат да се претворат во рак на дојка и не треба секогаш да се третираат откако ќе се потврди дијагнозата. Онаму каде што е потребен третман, обично се прави со пунктирање и празнење на цистата. Интервенцијата се прави со тенка игла. По празнењето, некои цисти повторно се полнат со течност и во тој случај можна е повторна пункција.

Цисти во дојката

Грутки во дојката се честа појава кај жени кои дојат поради блокирање на млечните канали. Ако во нив навлезат бактери преку пукнатините во брадавицата може да дојде до воспалителна грутка во која може да се создаде гнојна колекција (апсцес). Во таков случај помагаат топли облоги, парацетамол и/или антибиотици. Инфекција може да предизвика грутка во градите и кај жени кои не дојат.

Воспаление на дојка

Некроза на масното ткиво во дојките може да предизвика појава на грутка во градите. Обично е последица на повреда или траума на масното ткиво во градите. Овие грутки обично заздравуваат сами од себе, ако не го сторат тоа може да се отстранат.

Масна циста

Рак на градите може да предизвика појава на грутка во дојката. Тој најчесто започнува во клетките кои ги обложуваат каналите на дојката и затоа се нарекува канален или дуктален рак. Ракот може да започне и во клетките на жлездите на дојката и во овој случај се нарекува жлезден или лобуларен рак. И дукталниот и лобуларниот рак може да бидат in situ (на местото каде што се појавил) или инвазивен (кога се проширил на околното ткиво). Има и поретки видови на рак на дојка. Тие вклучуваат воспалителен рак на дојка, Паџетова болест на дојката и тројно негативен рак на дојка. Ретки видови на рак на дојка вклучуваат не-Хочкин лимфом и сарком на меките ткива.

Рак на дојка

Што треба да направам ако најдам грутка во градите

Ако најдете грутка во една од вашите гради, треба да закажете преглед кај вашиот доктор што е можно поскоро. На самиот преглед докторот обично ќе ви постави неколку прашања.

Најдобро е однапред да имате одговор на следните прашања:

Кога првпат ја забележавте грутката?

Дали имате болка во дојките?

Дали има исцедок од брадавицата?

Кога беше датумот на последната менструација (ако има менструални циклуси)?

Дали земате хормонски лекови (контрацептивни таблети или менопаузална хормонска терапија)?

Дали сте имале грутки во градите претходно?

Дали некој од вашето семејство имал рак на градите?

Преглед на гради - клинички и со ултразвук (БИ-РАДС класификација)

Прегледот на гради се прави во седечка и лежечка позиција и се состои од неколку фази. Прво се оценуваат обликот, симетричноста, големината и контурата на дојкта, потоа се проверува дали постојат промени на кожата на дојката, брадавицата и ареолата околу неа.  Понатаму во лежечка позиција палпаторно се проверуваат сите четири квадранти на обете дојки како и областа под мишките.

Секоја тврдина (или грутка) во дојката се нотира и одредува нејзината позиција, осетливост, температура, големина, облик, површина, ивици, тврдост и подвижност во однос на соседното ткиво. Исто така се проверува дали има некаков секрет од брадавиците на  дојката. На крајот се проварува и таканаречената супраклавикларна фоса (областа над клучната коска).

Ултразвучен преглед на дојките најчесто се прави после клиничкиот преглед. Ултразвучниот апарат испраќа звучни бранови со кои се конструираат слики од внатрешните структури на дојката. Овие слики помагаат при оценување на карактерот на грутките на дојката. Ултразвукот е безбеден, неинвазивен и не користи зрачење.

На сликата се прикажани ултразвучни слики кај разни грутки во градите. Со анализа на изгледот на грутката (хипо/хипер ехогена), обликот (овален/ирегуларен), ивиците (јасно ограничени/аглести), ориентацијата (хоризонтална/ вертикална) и задната сенка (хипер/хипо ехогена) може со голема сигурност да се одреди карактерот на грутката како и да се донесе одлука за правење бипсија на грутката.

БИ-РАДС класификација на ултразвучниот наод. Секој наод на дојката направен било со ултразвук, рентген (мамограф) или магнетна резонанца (МРИ) се опишува по единствена стандардизирана терминологија развиена од Американскиот колеџ за радиологија која е широко прифатена во целиот свет. Со неа се проценува ризикот од рак на дојка и се обезбедува квалитет при рапортирање на наодите од сликите направени со овие апарати. Подолу ја прикажуваме БИ-РАДС класификацијата.

Секој преглед на грутки на дојки направен со ултразвучен апарат, рентген или магнетна резонанца треба да содржи БИ-РАДС класификација.

 

Еластографија - нова ултразвучна техника за одредување на тврдоста на грутката

Општо земено, ткивото на ракот на дојката е потврдо од соседното нормално ткиво на дојката. Ова својство се користи како кај клиничкиот преглед (палпација) така и кај ултразвучната еластографија. Принципот е опишан на сликата подолу.

Кај еластографијата тврдоста на ткивото е колор кодирана од плаво (најтврдо) до црвено (најмеко).

Кога пости сомнителна грутка во градите тогаш нејзината тврдост се споредува со тврдоста на околното ткиво. На сликата подолу е споредена тврдоста на сомнителната помала грутка со тврдоста на околното ткиво. Лево е ултравучниот наод а десно еластографскиот наод. Анализата укажува дека помалата лезија е 14,57 пати потврда од околната лезија што е многу сомнително. Во ваков случај индицирана е биопсија на грутката.

Тсукуда скор за бодирање на еластографскиот наод

Скор 1 (бенигна промена), скор 2 (вероватно бенигна), скор 3 (бенигна или малигна, подеднакво), скор 4 (сомнителна за малигна), скор 5 (високо сомнителна за малигна).

ЗА НАС

ПЗУ Захариевски Охрид

Булевар Туристичка 22

Охрид

046 230-235

ordinacija@zaharievski.com

Корисни линкови

БРЕМЕНОСТ

КАЛКУЛАТОРИ

5Д УЛТРАЗВУК

ЦИН 1,2,3

Сите права се задржани © 2021 ПЗУ Захариевски Охрид