📍 Охрид · Специјалистичка ординација по гинекологија и акушерство046 230 235

Доплер анализи на крвните садови во бременоста

Доплер ултразвукот е метод со кој се проценува крвниот проток низ одредени крвни садови на мајката, постелката и плодот. Тој претставува важен дополнителен дел од ултразвучниот преглед, особено кога постои сомневање за нарушена функција на постелката, застој во растот на плодот или други состојби што бараат засилено следење.

Со Доплер анализата не се мери директно количеството кислород што го добива плодот, ниту само врз основа на еден резултат може со сигурност да се предвиди неговата состојба. Наодите се толкуваат заедно со гестациската возраст, растот на плодот, количеството плодова вода, другите ултразвучни наоди и, кога е потребно, кардиотокографијата (CTG).

Доплер ултразвучна снимка на папочната артерија со приказ на крвниот проток и спектрален бранов запис

Кога се препорачува Доплер преглед?

Доплер анализата е особено корисна кај бремености со зголемен ризик, на пример при:

  • Сомневање или потврден застој во растот на плодот (FGR).
  • Прееклампсија или други состојби што можат да влијаат врз функцијата на постелката.
  • Намалена количина плодова вода или други наоди што бараат дополнителна проценка.
  • Одредени компликации кај повеќеплодна бременост.
  • Сомневање за фетална анемија или други специфични состојби.

Не секоја бременост има потреба од ист вид или иста зачестеност на Доплер испитувања. Особено е важно да се разликува рутинскиот ултразвучен преглед од дополнителното Доплер следење поради конкретна медицинска индикација.

Утерина артерија — крвоток од мајчината страна на постелката

Утерините артерии ја снабдуваат матката и учествуваат во обезбедувањето крв за постелката. Со Доплер анализа на овие артерии се проценува отпорот на крвниот проток во маточно-плацентарната циркулација.

Зголемениот отпор може да биде поврзан со поголем ризик од прееклампсија и застој во растот на плодот, но сам по себе не значи дека овие компликации сигурно ќе се развијат.

Во одредени протоколи, мерењето на утерините артерии е дел од комбинираната проценка на ризикот за прееклампсија во првиот триместар. Резултатот се разгледува заедно со мајчините фактори и другите предвидени параметри.

Папочна артерија — проценка на плацентарниот отпор

Папочната артерија (arteria umbilicalis) е еден од најважните крвни садови за Доплер следење кога постои сомневање или потврден застој во растот на плодот.

Со испитувањето се проценува отпорот во фетално-плацентарната циркулација. За толкување се користат параметри како пулсатилниот индекс (PI) и изгледот на крвниот проток во текот на срцевиот циклус.

Кај изразено нарушена плацентарна функција може да се забележи:

  • Зголемен отпор на крвниот проток.
  • Отсутен крајно-дијастолен проток.
  • Обратен крајно-дијастолен проток.

Последните два наода се особено значајни и бараат специјалистичка проценка и соодветно засилено следење.

Зголемениот отпор не значи дека артеријата е физички „запушена“. Наодот може да одразува зголемен отпор во плацентарната васкуларна мрежа.

Доплер следењето на папочната артерија има докажана клиничка корист кај бремености со висок ризик, но тоа не значи дека е неопходно како универзален рутински тест во третиот триместар кај секоја некомплицирана бременост.

Средна мозочна артерија — адаптација на феталната циркулација

Средната мозочна артерија (MCA — middle cerebral artery) овозможува дополнителна проценка на феталната циркулација.

Кај некои плодови со плацентарна инсуфициенција може да се забележи намален отпор во мозочната циркулација. Оваа појава е позната како прераспределба на крвниот проток кон мозокот (brain-sparing effect).

Таквиот наод може да укажува на адаптација на плодот кон неповолни услови, но не треба да се толкува како гаранција дека мозокот е целосно заштитен или дека не постои ризик.

Во одредени протоколи, односот меѓу параметрите на средната мозочна и папочната артерија се користи за дополнителна проценка, особено кај сомневање за доцен застој во растот.

Средната мозочна артерија има и друга важна примена: мерењето на максималната систолна брзина на протокот (MCA-PSV) при проценка на ризик од фетална анемија.

Затоа, испитувањето на оваа артерија не е ограничено само на случаи со абнормален Доплер на папочната артерија.

Дуктус венозус — дополнителна проценка кај високоризична бременост

Дуктус венозус (ductus venosus) е фетален крвен сад што овозможува дел од крвта од папочната вена да помине кон централната венска циркулација.

Неговиот Доплер бранов запис дава информации за феталната хемодинамика и може да биде особено важен кај рано започнат, тежок застој во растот на плодот.

Промените во протокот, особено во таканаречениот a-бран, можат да бидат знак за сериозно нарушување на феталната состојба.

Абнормален наод на дуктус венозус бара навремена специјалистичка проценка, но не постои универзално правило дека секоја абнормалност автоматски значи породување во рок од 48 часа.

Одлуката за времето на породување зависи од конкретниот Доплер наод, гестациската возраст, CTG, другите показатели за феталната состојба, здравствената состојба на мајката и можностите за неонатална грижа.

Тешките случаи на ран застој во растот треба да се следат во соодветно опремен центар со специјалистичка фетална и неонатална грижа.

Папочна вена — венски проток од постелката кон плодот

Папочната вена (vena umbilicalis) носи крв богата со кислород и хранливи материи од постелката кон плодот.

Вообичаено, во подоцнежната бременост протокот во папочната вена е континуиран, без изразени пулсации.

Изразени или перзистентни пулсации во одредени клинички околности можат да бидат поврзани со нарушена фетална хемодинамика. Нивното значење зависи од гестациската возраст, местото на мерење и останатите наоди.

Поради тоа, ваквиот наод не треба да се толкува изолирано, ниту автоматски да се смета за доказ за непосредна фетална загрозеност.

Што значи абнормален Доплер резултат?

Абнормалниот Доплер резултат не претставува самостојна дијагноза и не значи дека секогаш е неопходно итно породување.

Во зависност од наодот, лекарот може да препорача почести ултразвучни контроли, проценка на растот, дополнителни Доплер мерења, CTG или упатување во специјализирана установа.

Одредени сериозни наоди, како обратен дијастолен проток во папочната артерија или значајни промени во дуктус венозус кај плод со тежок застој во растот, бараат итна специјалистичка проценка и индивидуален план за следење и породување.

Често поставувани прашања

Дали Доплер прегледот е болен?

Не. Тој се изведува како дел од ултразвучниот преглед. Се применуваат стандардните принципи за безбедна медицинска употреба на ултразвук, со соодветни поставки и времетраење на испитувањето.

Дали нормален Доплер резултат значи дека со бебето сигурно сè е во ред?

Не. Нормалниот резултат е охрабрувачки, но не ги исклучува сите можни компликации. Тој се толкува заедно со растот, анатомијата, клиничките наоди и другите потребни испитувања.

Дали секоја трудница треба да прави Доплер во третиот триместар?

Потребата зависи од клиничката состојба и протоколот за следење на бременоста. Сериските Доплер испитувања се особено важни кај одредени високоризични бремености и кај застој во растот на плодот.

Дали абнормален Доплер значи дека мора веднаш да се породам?

Не секогаш. Некои наоди бараат засилено следење, додека други можат да бидат индикација за итна проценка или породување. Одлуката се носи индивидуално, врз основа на целокупната клиничка состојба.

Стручни извори

  1. ISUOG Practice Guidelines (updated): Use of Doppler velocimetry in obstetrics (2021).
  2. ISUOG Practice Guidelines: Diagnosis and management of small-for-gestational-age fetus and fetal growth restriction (2020).
  3. SMFM Consult Series #52: Diagnosis and management of fetal growth restriction (2020; reaffirmed 2024).

Информациите се од едукативен карактер и не ја заменуваат индивидуалната акушерска проценка.

Содржината е информативна и не заменува лекарски преглед. Подготвена и стручно проверена од д-р сци Иво Захариевски.