📍 Охрид · Специјалистичка ординација по гинекологија и акушерство046 230 235

Антрални фоликули

Антрални фоликули – што покажува нивниот број?

Броењето на антралните фоликули (Antral Follicle Count – AFC) е ултразвучен метод за проценка на оваријалната резерва, односно преостанатиот број јајце-клетки во јајниците.

AFC е особено корисен при испитување на неплодност и планирање на оваријална стимулација, вклучително и при инвитро оплодување (IVF).

Бројот на антрални фоликули дава информации главно за количината, а не за квалитетот на јајце-клетките. Сам по себе, не може сигурно да ја предвиди можноста за природно забременување.

Две ултразвучни снимки на јајници со означени антрални фоликули

Што се антрални фоликули?

Фоликулите се структури во јајниците во кои се развиваат јајце-клетките. Во текот на нивниот раст, дел од фоликулите достигнуваат стадиум во кој се создава мала шуплина исполнета со течност, наречена антрум.

Овие фоликули се нарекуваат антрални фоликули и можат да се видат при ултразвучен преглед.

При стандардната проценка на AFC најчесто се бројат фоликулите со дијаметар од приближно 2 до 10 mm.

Ултразвучна снимка на јајник со повеќе антрални фоликули

Како се мери AFC?

AFC претставува вкупен број антрални фоликули во двата јајника, утврден со ултразвучен преглед.

Најчесто се користи трансвагинален ултразвук, кој овозможува подобар приказ на малите фоликули.

За стандардизирана проценка, прегледот обично се прави во раната фоликуларна фаза, најчесто меѓу вториот и петтиот ден од менструалниот циклус.

При прегледот се бројат видливите антрални фоликули во секој јајник, а потоа нивниот број се собира.

AFC не претставува директно броење на сите преостанати јајце-клетки. На ултразвук се гледа само мал дел од фоликулите што во моментот достигнале одреден стадиум на развој.

Резултатот може да зависи и од квалитетот на ултразвучниот апарат, искуството на испитувачот и одредени индивидуални карактеристики на пациентката.

Автоматизирано мерење на фоликулите – SonoAVC

Во нашата ординација користиме ултразвучен апарат GE Voluson E10, опремен со технологијата SonoAVC (Sonography-based Automated Volume Count), која овозможува автоматизирано препознавање, броење и мерење на фоликулите врз основа на тридимензионален (3D) ултразвучен приказ.

Оваа технологија ја користиме при проценка на антралните фоликули, како и за следење на бројот, големината и растот на фоликулите во текот на контролирана оваријална стимулација при инвитро оплодување (IVF).

SonoAVC овозможува ефикасно и систематизирано мерење и документирање на фоликулите, додека конечната проверка и клиничкото толкување на резултатите ги врши лекарот.

Што покажува бројот на антрални фоликули?

AFC и оваријалната резерва

Оваријалната резерва се однесува на преостанатиот број јајце-клетки во јајниците.

Со возраста, во просек, бројот на фоликулите се намалува. Меѓутоа, постојат значајни индивидуални разлики меѓу жени на иста возраст.

Помал AFC може да укажува на намалена оваријална резерва, додека поголем AFC обично укажува на поголем број мали фоликули што можат да одговорат на стимулација.

Резултатот секогаш треба да се толкува во контекст на возраста, медицинската историја и останатите наоди.

AFC и квалитетот на јајце-клетките

Важно е да се разликуваат два поима:

  • Количина на јајце-клетки: преостанатиот број јајце-клетки, кој индиректно се проценува преку маркери како AFC и AMH.
  • Квалитет на јајце-клетки: нивниот репродуктивен потенцијал, вклучувајќи ја веројатноста за нормален хромозомски состав и понатамошен ембрионален развој.

AFC не го мери директно квалитетот на јајце-клетките.

На пример, млада жена со низок AFC може да има помал број фоликули што ќе одговорат на стимулација, но тоа не значи дека нејзините јајце-клетки имаат ист репродуктивен потенцијал како кај значително повозрасна жена.

Обратно, висок AFC кај жена во понапредната репродуктивна возраст не ги отстранува ефектите на возраста врз квалитетот на јајце-клетките.

Возраста останува еден од најважните фактори за репродуктивниот успех.

Дали низок AFC значи дека жената не може природно да забремени?

Не.

Нискиот број антрални фоликули не значи автоматски дека жената нема овулација или дека природна бременост е невозможна.

AFC не е доволно сигурен самостоен тест за проценка на веројатноста за природно забременување.

Можноста за бременост зависи од повеќе фактори, вклучувајќи ги возраста, овулацијата, проодноста на јајцеводите, квалитетот на спермата и други репродуктивни или здравствени состојби.

Затоа AFC не треба да се користи изолирано за поставување дијагноза на неплодност или за заклучок дека е неопходно IVF.

Каква е улогата на AFC при IVF?

Една од најважните клинички примени на AFC е проценката на очекуваниот одговор на јајниците при контролирана оваријална стимулација.

  • Понизок AFC може да биде поврзан со помал број фоликули што ќе се развијат и помал број јајце-клетки што ќе се добијат при аспирација.
  • Повисок AFC може да укажува на поголем очекуван одговор, а кај одредени пациентки и на зголемен ризик од прекумерна оваријална реакција.

Овие информации му помагаат на репродуктивниот специјалист при изборот на протоколот и почетната доза на лековите за стимулација.

Меѓутоа, AFC не е сигурен самостоен предиктор за клиничка бременост или раѓање живо дете по IVF.

Бројот на добиени јајце-клетки е важен, но исходот зависи и од возраста, квалитетот на јајце-клетките и ембрионите, причината за неплодност и други фактори.

Многу низок AFC сам по себе не треба да биде единствена причина за одбивање пристап до асистирана репродукција.

Дали постои нормален број антрални фоликули?

Не постои една универзална гранична вредност што со иста сигурност важи за сите жени, сите возрасти и сите клинички ситуации.

Во одредени протоколи се користат различни гранични вредности за предвидување слаб или прекумерен одговор на стимулација, но тие не треба да се претставуваат како универзални дијагностички критериуми.

На пример, вкупен AFC помал од четири може да укажува на многу низок број видливи фоликули, но не претставува самостојна и универзална дијагноза на намалена оваријална резерва, ниту доказ дека природна бременост е невозможна.

Ултразвучна снимка на јајник со мал број видливи фоликули

AFC и AMH – дали се исти испитувања?

AFC и антимилеровиот хормон (AMH) се два различни начини за проценка на оваријалната резерва.

AFC AMH
Се проценува со ултразвук. Се мери преку анализа на крвта.
Го прикажува бројот на видливи мали фоликули во двата јајника. Го одразува хормонското создавање од малите фоликули.
Најчесто се проценува во раната фоликуларна фаза. Вообичаено може да се измери на кој било ден од циклусот.
Помага при предвидување на одговорот на оваријална стимулација. Исто така помага при предвидување на одговорот на оваријална стимулација.

Резултатите од AFC и AMH најчесто се поврзани, но понекогаш не се совпаѓаат целосно.

Не е неопходно секогаш да се прават двата теста. Лекарот одлучува дали дополнителното испитување ќе придонесе за клиничката проценка.

Повеќе информации: АМХ – Антимилеров хормон.

Кои фактори можат да влијаат врз толкувањето?

При проценка на AFC треба да се земат предвид:

  • Возраст: бројот на антрални фоликули во просек се намалува со возраста.
  • Хормонална контрацепција: кај некои жени може привремено да се намали видливиот број фоликули.
  • Претходни операции на јајниците: одредени хируршки интервенции можат да влијаат врз оваријалната резерва.
  • Синдром на полицистични јајници (PCOS): може да биде поврзан со зголемен број мали фоликули, но самиот AFC не е доволен за поставување на дијагнозата.
  • Разлики во мерењето: резултатот може да варира зависно од техниката и испитувачот.

Поради овие причини, изолиран резултат што не одговара на клиничката слика понекогаш бара повторна или дополнителна проценка.

Често поставувани прашања

Дали низок AFC значи дека јајце-клетките се со лош квалитет?

Не. AFC дава информации главно за бројот на фоликулите, а не за квалитетот на јајце-клетките.

Дали висок AFC значи дека сигурно ќе забременам?

Не. Високиот AFC не гарантира природна бременост или успешен IVF исход.

Дали AFC може да се направи на кој било ден од циклусот?

Антралните фоликули можат да се видат и во други делови од циклусот, но за стандардизирана проценка најчесто се избира почетокот на менструалниот циклус.

Дали AFC и AMH мора секогаш да се прават заедно?

Не. Двата теста даваат сродни информации и нивната комбинирана употреба не секогаш ја подобрува проценката.

Дали многу низок AFC значи дека IVF нема смисла?

Не автоматски. Може да се очекува помал број добиени јајце-клетки, но одлуката за лекување се носи индивидуално, земајќи ги предвид возраста, медицинската историја и целокупната клиничка состојба.

Стручни извори

  1. ASRM — Testing and interpreting measures of ovarian reserve: a committee opinion (2020).
  2. ESHRE — Ovarian stimulation for IVF/ICSI: guideline update 2025.
  3. ASRM — Fertility evaluation of infertile women (2021).

Оваа статија е од едукативен карактер и не ја заменува индивидуалната медицинска проценка. Резултатите од AFC треба да се толкуваат заедно со возраста, медицинската историја и останатите клинички наоди.

Содржината е информативна и не заменува лекарски преглед. Подготвена и стручно проверена од д-р сци Иво Захариевски.