
Д-димери во бременост – што значат покачените вредности?
Д-димерите се производи што настануваат при разградбата на фибрин, кој учествува во создавањето крвни згрутчувања (тромби).
Нивната концентрација во крвта може да биде зголемена при тромбоза, но и при други состојби, вклучувајќи ја нормалната бременост.
Зошто Д-димерите се зголемуваат во бременоста?
Во текот на бременоста настануваат физиолошки промени во системот за згрутчување на крвта. Поради овие промени, концентрацијата на Д-димери најчесто постепено се зголемува со напредувањето на бременоста.
Покачените Д-димери сами по себе не значат дека бремената жена има тромбоза.
Не постои една универзална гранична вредност со која, независно од клиничката состојба и лабораторискиот метод, може сигурно да се потврди или исклучи тромбоза.
Дали Д-димерите можат да откријат тромбоза?
Самостојното мерење на Д-димери не е доволно за поставување или исклучување дијагноза на длабока венска тромбоза (ДВТ) или белодробна емболија (БЕ).
Кај бремени жени со сомневање за белодробна емболија, одредени современи дијагностички алгоритми го користат Д-димерот во комбинација со клинички критериуми и, кога е потребно, дополнителни испитувања.
Дали ваков пристап е соодветен зависи од клиничката состојба, достапните дијагностички методи и протоколот што го применува здравствената установа.
Ниту нормален ниту покачен резултат на Д-димери, сам по себе, не е доволна причина да се одложи потребната дијагностичка постапка.
Кои симптоми бараат итна проценка?
Бремената жена треба веднаш да побара медицинска проценка при појава на:
- Едностран оток, болка или чувствителност на ногата, особено ако се појавиле ненадејно.
- Ненадејно отежнато дишење или необјаснета задишаност.
- Болка во градите, особено при дишење.
- Искашлување крв.
- Колапс или губење на свеста.
При изразено отежнато дишење, силна болка во градите или колапс потребна е итна медицинска помош.
Во зависност од симптомите и клиничкиот наод, лекарот може да препорача компресивен ултразвук на вените или соодветно снимање за проценка на белодробна емболија.
Дали покачените Д-димери се причина за примена на хепарин?
Не. Покачените Д-димери, без други клинички показатели, не се самостојна индикација за нискомолекуларен хепарин (LMWH).
Потребно е да се разликуваат две ситуации:
1. Превенција на венска тромбоемболија (тромбопрофилакса)
Одлуката за профилактичка примена на LMWH се донесува врз основа на структурирана проценка на ризикот, која ги зема предвид претходната тромбоза, одредени тромбофилии, придружните заболувања и други релевантни фактори.
2. Сомневање или потврдена тромбоза
При сомневање за акутна тромбоза потребна е итна клиничка проценка и соодветна дијагностичка постапка. Кога клиничкото сомневање е значајно, лекарот може да започне терапевтска антикоагулација додека се спроведува потребната дијагностика, во согласност со применливиот протокол и проценката на ризикот од крвавење.
Дозата и времетраењето на LMWH се различни при превенција и при лекување на потврдена или силно сомнителна тромбоза.
Заклучок
- Д-димерите физиолошки се зголемуваат во текот на бременоста.
- Покачен резултат сам по себе не докажува тромбоза.
- Д-димерите не треба да се користат изолирано за исклучување на тромбоза.
- Одлуката за тромбопрофилакса не се донесува само врз основа на Д-димерите.
- При симптоми што укажуваат на ДВТ или белодробна емболија потребна е навремена медицинска проценка, независно од лабораторискиот резултат.
Д-димерите се лабораториски показател кој мора да се толкува во клинички контекст, а не самостојна основа за поставување дијагноза или започнување антикоагулантна терапија.
Медицински извори
- RCOG. Green-top Guideline No. 37a – Reducing the Risk of Venous Thromboembolism during Pregnancy and the Puerperium, со позиционен документ од септември 2026 година.
- RCOG. Green-top Guideline No. 37b – Thrombosis and Embolism during Pregnancy and the Puerperium: Acute Management (2015).
- ESC. 2025 Guidelines for the Management of Cardiovascular Disease and Pregnancy.
- Van der Pol LM и соработници. Pregnancy-Adapted YEARS Algorithm for Diagnosis of Suspected Pulmonary Embolism. New England Journal of Medicine, 2019.
Содржината е информативна и не заменува лекарски преглед. Подготвена и стручно проверена од д-р сци Иво Захариевски.