📍 Охрид · Специјалистичка ординација по гинекологија и акушерство046 230 235

Еластографија на дојка

Еластографијата на дојка е дополнителна ултразвучна метода со која се проценува тврдоста, односно еластичноста на ткивото на дојката. Таа му помага на гинекологот да добие дополнителни информации за одредена промена откриена при клинички или ултразвучен преглед.

Многу малигни промени се потврди од околното ткиво, но ова не е правило без исклучок. Некои бенигни промени можат да бидат тврди, а одредени малигни промени можат да покажуваат релативно мала тврдост.

Еластографијата не може самостојно да потврди или да исклучи рак на дојката. Нејзините резултати се толкуваат заедно со клиничкиот преглед, конвенционалниот ултразвук и, кога е потребно, други дијагностички испитувања.

Еластографија на дојка

Како функционира еластографијата?

При конвенционалниот ултразвучен преглед се оценуваат обликот, границите, структурата и другите карактеристики на промената во дојката.

Еластографијата додава информација за механичките својства на ткивото, односно за тоа колку ткивото се деформира под дејство на мала сила.

Постојат различни техники на еластографија. Во нашата ординација се користи strain еластографија, при која со ултразвучниот апарат се проценува релативната деформација на ткивото. Резултатот се прикажува како колорна слика, а може да се направи и споредба меѓу две избрани области.

Постои и друга техника, наречена shear-wave еластографија, која ја проценува брзината на ширење на механички бранови низ ткивото. Двете техники не се идентични и нивните резултати не се толкуваат на ист начин.

Што означуваат боите на еластографската слика?

При strain еластографијата различната деформација на ткивото се прикажува со бои.

На прикажаните примери се користи колорна скала во која сините нијанси означуваат релативно потврдо ткиво, додека црвените и зелените нијанси означуваат области со различен степен на деформација.

Ултразвучна и еластографска слика на дојка

Значењето на боите зависи од избраната колорна скала и од поставките на ултразвучниот апарат. Затоа, боите не смеат да се толкуваат одвоено од легендата и од останатите наоди.

Особено е важно да се нагласи дека отсуството на темносина боја не значи дека е исклучена малигна промена. Исто така, присуството на сина боја само по себе не претставува доказ за рак.

Колорно кодирање на тврдоста на ткивото при еластографија

Како се споредува тврдоста на промената со околното ткиво?

При прегледот може да се изберат две области: една во промената што се испитува и друга во соодветно референтно ткиво.

Со споредување на нивната деформација се добива таканаречен strain ratio (однос на деформација).

Споредба на тврдоста на лезијата со околното ткиво

Овој однос претставува дополнителна, полуквантитативна информација за релативната тврдост на ткивото. Неговото значење зависи од начинот на мерење, изборот на областите за споредба и техничките услови на прегледот.

Strain ratio не претставува процентуална веројатност за рак. Не постои една универзална гранична вредност која сигурно ги раздвојува сите бенигни од сите малигни промени.

Strain еластографија на дојка со GE Voluson E10 — колорна слика и мерење на strain ratio

Пример од нашата ординација: Strain еластографија на дојка изведена со ултразвучниот апарат GE Voluson E10. Прикажани се колорната еластографска слика, две избрани области за споредба и мерењето на односот на деформација (strain ratio). Прикажаната вредност не претставува процентуална веројатност за малигнитет.

Што е Tsukuba скор?

За визуелна проценка на strain еластографските слики може да се користи Tsukuba скор, скала од 1 до 5 која го опишува распоредот на релативната тврдост во и околу испитуваната промена.

  • Скор 1: Промената покажува еластичност слична на околното ткиво; обично е поврзана со помала сомнителност.
  • Скор 2: Најголемиот дел од промената е релативно мек, со ограничени потврди области.
  • Скор 3: Промената покажува мешан образец на релативно меки и тврди области. Резултатот е неопределен и мора да се толкува со останатите наоди.
  • Скор 4: Поголемиот дел од промената покажува зголемена тврдост, што може да ја зголеми сомнителноста.
  • Скор 5: Зголемената тврдост ја зафаќа промената и околното ткиво, што претставува особено сомнителен еластографски образец.

Повисокиот скор вообичаено укажува на поголема сомнителност, но Tsukuba скор не е дијагноза и не претставува директна проценка на процентуалниот ризик од малигнитет.

Тсукуба скор 4 при еластографија на дојка

Пример на еластографски образец со зголемена тврдост, означен како Tsukuba скор 4. Ваквиот наод бара проценка во контекст на конвенционалниот ултразвук и клиничкиот преглед.

Тсукуба скор 5 при еластографија на дојка

Пример на Tsukuba скор 5, при кој зголемената тврдост се прикажува и во околината на промената. Овој образец ја зголемува сомнителноста, но конечната одлука за понатамошно испитување се донесува според целокупниот наод.

Дали еластографијата може да утврди дали промената е бенигна или малигна?

Еластографијата може да помогне во проценката на одредени промени во дојката, но не може самостојно да постави конечна дијагноза.

Резултатот се разгледува заедно со:

  • Клиничкиот преглед на дојките.
  • Конвенционалниот ултразвучен наод.
  • BI-RADS категоријата, кога е применлива.
  • Мамографија или други дополнителни испитувања, кога се индицирани.
  • Биопсија, кога постои сомнителен наод за кој е потребна ткивна потврда.

BI-RADS и Tsukuba скор не се исто. BI-RADS е стандардизиран систем за опис, проценка и препораки при снимање на дојките, додека Tsukuba скор опишува еластографски образец на тврдост.

Доколку промената има сомнителни карактеристики на конвенционалниот ултразвук или при клиничкиот преглед, поволен еластографски наод не е доволна причина да се избегне или одложи потребната биопсија.

Кои се ограничувањата на еластографијата?

На точноста на прегледот можат да влијаат повеќе фактори: големината и длабочината на промената, нејзината структура, околното ткиво, притисокот при прегледот и квалитетот на добиената слика.

Можно е бенигна промена да изгледа релативно тврда, како што е можно и малигна промена да не покаже изразена тврдост.

Затоа, еластографијата се користи како дополнителна дијагностичка информација, а не како замена за останатите методи на проценка.

Кога треба да се направи дополнително испитување?

Потребата од понатамошно испитување зависи од целокупниот клинички и ултразвучен наод, а не само од еластографската слика.

Доколку се открие сомнителна промена, лекарот може да препорача дополнителна дијагностика или биопсија. Од друга страна, кај промени со карактеристики на бенигност може да биде соодветно следење, според проценетиот ризик и важечките препораки.

Најважно: еластографијата дава дополнителни информации за ткивото на дојката, но сигурната проценка бара поврзување на сите клинички и дијагностички наоди.

Медицински извори

  1. American College of Radiology (ACR). Breast Imaging Reporting and Data System — BI-RADS.
  2. European Federation of Societies for Ultrasound in Medicine and Biology (EFSUMB). Guidelines and Recommendations on the Clinical Use of Ultrasound Elastography in Non-Hepatic Applications: Update 2018.
  3. World Federation for Ultrasound in Medicine and Biology (WFUMB). Guidelines and Recommendations for Clinical Use of Ultrasound Elastography: Part 2 — Breast.

Содржината е информативна и не заменува лекарски преглед. Подготвена и стручно проверена од д-р сци Иво Захариевски.