
Ултразвучниот скрининг во првиот триместар е важен дел од пренаталната грижа. Прегледот најчесто се изведува во периодот од 11+0 до 14+0 гестациски недели, а одредени скрининг-мерења, како нухалната транспарентност (NT), се изведуваат според посебни критериуми за гестациската возраст и должината на плодот (CRL).
Прегледот овозможува рана проценка на развојот на плодот, утврдување на гестациската возраст и откривање на одредени структурни или други абнормалности.
Зошто е важен овој преглед?
Со ултразвучниот преглед лекарот може:
- Да ја потврди интраутерината бременост, доколку тоа не е направено претходно.
- Да ја провери срцевата активност на плодот и да го процени срцевиот ритам. Уредната срцева активност е важен наод, но сама по себе не гарантира дека сите аспекти на развојот се нормални.
- Да ја процени гестациската возраст преку мерење на должината на плодот од темето до задникот (CRL – crown-rump length) и да го утврди очекуваниот датум на породување.
- Да ја измери нухалната транспарентност (NT), кога се исполнети соодветните критериуми, како дел од проценката на ризикот за одредени хромозомски и други абнормалности.
- Да утврди дали станува збор за едноплодна или повеќеплодна бременост и, кај повеќеплодна бременост, да направи рана проценка на хорионицитетот.
- Да направи рана проценка на анатомијата на плодот и да открие одредени поголеми структурни аномалии.
- Да ги процени матката и аднексалните структури кога тоа е потребно.
Што точно се проверува?
Нухална транспарентност (NT)
NT претставува ултразвучно мерење на течноста во пределот на задниот дел од вратот на плодот. Зголемената NT може да биде поврзана со хромозомски абнормалности, срцеви аномалии и други состојби, но сама по себе не претставува дијагноза.
Гестациска возраст и очекуван датум на породување
Мерењето на CRL е еден од најпрецизните ултразвучни методи за проценка на гестациската возраст во раната бременост. Сепак, проценката има одредена мерна варијабилност, а очекуваниот датум на породување не го предвидува точниот ден кога ќе започне породувањето.
Кај бремености постигнати со ин витро оплодување, при утврдувањето на гестациската возраст се земаат предвид датумот на ембриотрансферот и возраста на ембрионот.
Рана проценка на феталната анатомија
Во овој период можат да се препознаат одредени поголеми структурни аномалии, но не сите аномалии се видливи во првиот триместар. Затоа, уредниот ран ултразвучен наод не го заменува деталниот анатомски преглед во вториот триместар.
Како се изведува ултразвучниот преглед?
Прегледот може да биде:
- Трансабдоминален: ултразвучен преглед преку стомакот.
- Трансвагинален: ултразвучен преглед преку вагината, кога е потребна подетална визуелизација на одредени структури.
Лекарот го избира пристапот според гестациската возраст, положбата на плодот и квалитетот на добиената слика. Доколку е потребна посебна подготовка, ќе добиете инструкции пред прегледот.
Што по прегледот?
Уреден ултразвучен наод
Уредниот наод е охрабрувачки, но не ги исклучува сите хромозомски, генетски, структурни или подоцна развиени компликации. Понатамошното следење на бременоста останува важно.
Наод што бара дополнителна проценка
Ако се открие зголемена NT, сомнителна структурна аномалија или друг значаен наод, лекарот ќе објасни што е утврдено и кои дополнителни испитувања се соодветни.
Можните следни чекори зависат од видот на наодот, гестациската возраст и претходните резултати:
- Дополнителен специјалистички ултразвук: за попрецизна проценка на сомнителниот наод, а во одредени случаи и фетална ехокардиографија.
- Неинвазивен пренатален тест (NIPT): скрининг-тест од мајчина крв за проценка на ризикот од одредени хромозомски абнормалности. NIPT не е дијагностички тест и не може да ги исклучи сите генетски или структурни аномалии.
- Хорионбиопсија (CVS) или амниоцентеза: инвазивни постапки со кои се добива материјал за дијагностички генетски испитувања. Изборот зависи од гестациската возраст, клиничкиот наод и потребниот вид анализа.
При значајни структурни абнормалности или изразено зголемена NT, може да биде посоодветно директно да се понуди генетско советување и дијагностичко испитување, наместо дополнителен скрининг со NIPT.
Одлуката се донесува по индивидуално советување, со објаснување на можностите, ограничувањата и ризиците на секоја постапка.
Кога треба да се јавите на лекар пред закажаниот преглед?
Ако имате вагинално крвавење, силна абдоминална болка, несвестица или други загрижувачки симптоми, не чекајте до терминот за рутински скрининг.
Прочитајте повеќе: Предупредувачки знаци во бременоста.
Придобивки од ултразвучниот скрининг
- Рана проценка на гестациската возраст и развојот на плодот.
- Откривање на одредени структурни абнормалности.
- Проценка на ризикот за одредени состојби во комбинација со други скрининг-методи, кога се индицирани.
- Планирање на понатамошните пренатални испитувања и следењето на бременоста.
Ултразвучниот скрининг е важен дел од пренаталната грижа, но неговите резултати секогаш се толкуваат во контекст на целокупната клиничка проценка.
Содржината е информативна и не заменува лекарски преглед. Подготвена и стручно проверена од д-р сци Иво Захариевски.