
ЦИН2 и ЦИН3 се високостепени преканцерозни промени на грлото на матката, утврдени со хистолошко испитување на ткиво. Тие не се исто што и инвазивен рак, но бараат соодветна проценка и план за постапување.
Пристапот не е идентичен: кај ЦИН2 во внимателно избрани случаи може да се разгледа следење, додека кај небремени пациентки со ЦИН3 се препорачува лекување.
Илустрацијата ги прикажува различните степени на промени, а не неизбежна низа низ која поминува секоја лезија.
Што значат ЦИН2, ЦИН3 и HSIL?
Цервикалната интраепителна неоплазија (ЦИН) го опишува степенот на промени во површинскиот епител на грлото на матката.
- ЦИН1 е нискостепена промена која често се повлекува спонтано.
- ЦИН2 е високостепена промена со можност за повлекување кај дел од пациентките, но и со ризик од перзистирање или напредување.
- ЦИН3 е високостепена преканцерозна промена за која кај небремени пациентки се препорачува лекување.
HSIL значи високостепена сквамозна интраепителна лезија. Ознаката може да се сретне во цитолошки или хистолошки наод. HSIL во ПАП-наод не е исто што и хистолошки потврден ЦИН2 или ЦИН3. Во хистолошкиот извештај HSIL може да биде дополнително означен како ЦИН2 или ЦИН3, што е важно за изборот на постапката.
Не секоја високостепена промена неизбежно станува рак. Сепак, не може однапред со сигурност да се предвиди текот кај секоја пациентка, па затоа контролите и препорачаното лекување не треба да се занемаруваат.
Како се потврдува дијагнозата?
ПАП-тестот ги проценува клетките, а ХПВ-тестот испитува присуство на високоризични типови на хуман папиломавирус. Перзистентната високоризична ХПВ-инфекција е важен фактор за развој на цервикални преканцерозни промени.
При колпоскопија лекарот ги проценува видливите промени и, кога е индицирано, зема насочена биопсија. Колпоскопскиот изглед сам по себе не го потврдува хистолошкиот степен. Дијагнозата ЦИН2 или ЦИН3 се утврдува со хистолошко испитување на ткивото.
Ако резултатите не се усогласени или релевантната област не е целосно проценета, може да биде потребно дополнително испитување пред изборот на следење или лекување.
ЦИН2 и ЦИН3 обично немаат симптоми. Необично крварење, болка или променет исцедок бараат посебна проценка и не треба автоматски да се припишуваат на ЦИН.
Кога може да се следи ЦИН2?
За ЦИН2 генерално се препорачува лекување. Сепак, кај внимателно избрани пациентки со хистолошки потврден ЦИН2 може да биде прифатливо активно следење, по заедничка одлука со лекарот.
Возраста сама по себе не е доволна за избор на следење. Се разгледуваат:
- соодветната видливост на сквамоколумнарната граница (спојот на двата типа епител) и горната граница на лезијата;
- наодите од цервикалниот канал: ако при ендоцервикално земање примерок, кога е изведено, се утврди ЦИН2+ (ЦИН2 или потешка промена) или лезија чиј степен не е определен, следењето не е прифатлива опција;
- доволно утврдената хистолошка дијагноза за да се разграничи ЦИН2 од ЦИН3;
- отсуството на сомневање за инвазивна болест или потешка промена;
- претходните резултати и медицинската историја;
- репродуктивните планови и можните последици од лекувањето;
- можноста за сигурно присуство на сите договорени контроли.
Ендоцервикално земање примерок не е задолжително за секоја пациентка; потребата ја определува лекарот. Репродуктивните планови и желбите на пациентката се важни, но не ги заменуваат клиничките критериуми за безбедност и можноста за сигурно редовно следење.
Следењето на ЦИН2 претставува активен медицински пристап со редовна колпоскопска и лабораториска проценка, според индивидуалниот ризик и применливите клинички препораки. Доколку се утврди ЦИН3, се појави сомневање за инвазивна болест или повеќе не се исполнети условите за безбедно следење, потребна е повторна проценка на планот за лекување. Според препораките на ASCCP, ако хистолошки потврден ЦИН2 перзистира две години во текот на следењето, се препорачува лекување.
Зошто ЦИН3 се лекува?
ЦИН3 е високостепена преканцерозна промена. Кај небремени пациентки се препорачува лекување; рутинското набљудување не е прифатлива замена.
Бременоста е посебна клиничка ситуација со специјалистички план. Таа не значи дека сомнителните наоди можат да се игнорираат.
Ексцизија и аблација — различни постапки
Изборот зависи од хистологијата, видливоста на промената и трансформациската зона, наодите од каналот, сомневањето за инвазија и други критериуми за соодветност.
Според препораките на ASCCP, кога е потребно лекување на хистолошки потврден HSIL (ЦИН2/ЦИН3), генерално се претпочита ексцизион третман. Аблација може да биде прифатлива само кај соодветно избрани пациентки, кога се исполнети критериумите за безбедна примена.
Ексцизион третман
Со ексцизија се отстранува ткиво кое се испраќа на хистолошко испитување. Примерокот дава дополнителни информации за промената и рабовите на отстранетото ткиво.
- LEEP/LLETZ: отстранување на ткиво со тенка електрохируршка јамка.
- Конизација: отстранување конусен примерок од грлото на матката со соодветна техника, вклучувајќи јамка или хируршки скалпел, зависно од индикацијата.
Конизацијата може да има дијагностичка и терапевтска улога. Не е само последна опција кога други методи не успеале.
Аблативен третман
Со аблација се уништува променетото ткиво, без да се добие ексцизион примерок за хистологија. Примери се криотерапија, термална аблација и ласерска аблација.
Аблацијата не е соодветна за секоја промена. Пред нејзиниот избор мора соодветно да се процени дали постои сомневање за инвазивна или жлездена болест и дали промената може целосно и безбедно да се третира. Недоволната видливост или зафатеноста на каналот можат да го променат изборот.
Овие постапки не се меѓусебно заменливи. Нивното опишување тука не значи дека сите се изведуваат во ПЗУ Захариевски; конкретната постапка и местото на лекување се договараат по проценката.
ЦИН2 и ЦИН3 во бременост
Потребна е соодветна специјалистичка проценка. Лекувањето на преканцерозните промени генерално се одложува во текот на бременоста, со план за следење и понатамошна проценка по породувањето.
Ако постои сомневање за инвазивен рак, потребно е навремено дополнително испитување. Клинички индицирана биопсија може да се изведе од соодветно искусен лекар. Ендоцервикална киретажа не смее да се изведува во бременост.
Контролите за време на бременоста и постпарталната проценка се определуваат индивидуално. Сомнителен или влошен наод не треба да се остава без проценка само затоа што пациентката е бремена.
Идни бремености и избор на третман
Пред постапката разговарајте за вашите репродуктивни планови. Ексцизионите постапки на грлото на матката се поврзани со зголемен ризик од предвремено породување, особено кога се отстранува поголемо количество ткиво или се повторуваат интервенциите.
Тоа не значи дека секоја пациентка ќе има проблем во идна бременост. Се проценува рамнотежата меѓу потребата за безбедно лекување и можните последици, без да се занемари ризикот од нетретирана високостепена промена.
Контроли по лекување
Следењето по ЦИН2/ЦИН3 се разликува од рутинскиот скрининг кај општата популација. Почетните контроли можат да бидат поинтензивни од подоцнежното следење, а ризикот може да остане зголемен многу години по лекувањето.
Меѓународните ризик-базирани препораки на ASCCP и ACOG ја нагласуваат улогата на ХПВ-базираното следење, со ХПВ-тест или комбинација со цитологија, зависно од клиничката ситуација.
Точниот распоред зависи од постапката, хистологијата, ХПВ-резултатите, претходната историја и применливиот клинички протокол. Интервалот од организираниот македонски ПАП-скрининг не треба да се користи како автоматски распоред за контроли по ЦИН2/ЦИН3.
Меѓународните алгоритми не се автоматски формално усвоени македонски национални протоколи. Побарајте јасен индивидуален план и не ги прескокнувајте контролите ако немате симптоми.
Често поставувани прашања
Дали ЦИН2 или ЦИН3 значат рак?
Не. Тие се преканцерозни промени. Соодветната проценка треба да утврди дали постои и сомневање за инвазивна болест.
Дали секој ЦИН2 мора веднаш да се оперира?
Не секој, но следењето е опција само кај соодветно избрани пациентки и со сигурни контроли. Одлуката не се носи само според возраста.
Дали ЦИН3 може рутински да се следи без лекување?
Кај небремени пациентки — не. Во бременост се применува посебен специјалистички пристап.
Дали успешното лекување значи дека повеќе не ми требаат контроли?
Не. Потребно е индивидуализирано долгорочно следење, дури и кога промената е отстранета.
Медицински извори
- Perkins et al. — 2019 ASCCP Risk-Based Management Consensus Guidelines (објавени 2020), деловите I, J и K.
- Perkins et al. — ASCCP Guidelines: Updates Through 2023 (објавени 2024).
- ACOG — Updated Guidelines for Management of Cervical Cancer Screening Abnormalities (2020).
- ASCCP — Management of Abnormal Cervical Cancer Screening Tests in Pregnancy (2024).
- WHO — Guidelines for the Use of Thermal Ablation for Cervical Pre-cancer Lesions (2019).
- Massad et al. — Colposcopy Standards: Guidelines for Endocervical Curettage at Colposcopy (2023).
Содржината е информативна и не заменува лекарски преглед. Подготвена и стручно проверена од д-р сци Иво Захариевски.