📍 Охрид · Специјалистичка ординација по гинекологија и акушерство046 230 235

Колпоскопија – кога се прави и што покажува?

Здравствен работник подготвува колпоскоп за преглед

Колпоскопијата е дијагностички преглед со зголемување на грлото на матката, а по потреба и на вагината и вулвата. Таа помага да се проценат сомнителни области и да се избере место за биопсија, кога е потребна.

Препораката за колпоскопија не значи сама по себе дека имате рак. Прегледот не е лекување и неговиот визуелен наод не ја заменува хистолошката анализа на ткивото.

Кога се препорачува колпоскопија?

Причина може да биде абнормален ПАП-наод, одреден ХПВ-наод или сомнителен клинички изглед на грлото на матката. Изборот зависи од сегашните резултати, претходната историја и проценетиот ризик.

Не секој позитивен ХПВ-тест автоматски бара колпоскопија. Важни се типот на вирусот, перзистирањето, цитолошкиот резултат и претходните испитувања или лекување.

Крварење по сексуален однос, друго необично крварење, болка или променет исцедок можат да бараат проценка независно од рутинскиот скрининг. Лекарот одлучува дали во испитувањето е потребна и колпоскопија.

Подготовка за прегледот

Кажете му на лекарот ако сте бремени или постои можност за бременост, ако земате лекови што влијаат врз крварењето или ако имате други важни здравствени информации. Не прекинувајте терапија самостојно.

Следете ги упатствата од службата што го изведува прегледот за подготовката и употребата на вагинални препарати. Ако имате симптоми или прашања за терминот, контактирајте ја службата наместо самостојно да го одложувате потребното испитување.

Како се изведува колпоскопијата?

За да се прикаже грлото на матката, во вагината се поставува спекулум, како при земање ПАП-примерок. Колпоскопот е инструмент со осветлување и зголемување и останува надвор од вагината.

На грлото на матката се нанесува раствор на оцетна киселина, а по потреба и Луголов јод. Тие помагаат да се истакнат области што бараат повнимателна проценка. Реакцијата на растворите сама по себе не е конечна дијагноза.

Видливост на трансформациската зона

Трансформациската зона е областа каде што најчесто се развиваат цервикалните преканцерозни промени. Лекарот проценува дали прегледот е технички соодветен, дали релевантната област и границите на промената се видливи и дали дел од областа се наоѓа во цервикалниот канал.

Меѓународната терминологија на IFCPC ги разликува видливоста на сквамоколумнарната граница и типовите на трансформациска зона. Ако целата релевантна област не може да се види, тоа може да влијае врз потребата од дополнително испитување и изборот на постапка.

Насочена биопсија

Кога е индицирано, од сомнителната област се зема мал примерок од ткиво. Понекогаш се потребни повеќе насочени биопсии за соодветна проценка на различни области.

Визуелната проценка не е исто што и хистолошки резултат. Биопсијата може да покаже нискостепена промена, како ЦИН1, високостепена промена, како ЦИН2 или ЦИН3, или друг наод што го определува понатамошниот план.

Земање примерок од цервикалниот канал

Во избрани ситуации може да биде потребен примерок од каналот на грлото на матката, на пример кога релевантната област не е целосно видлива или кога другите резултати бараат дополнителна проценка.

Ова не е задолжителен дел од секоја колпоскопија. Ендоцервикалната киретажа е контраиндицирана во бременост и не смее да се изведува кај бремени пациентки.

Колпоскопија во бременост

Колпоскопија може да се изведе во бременост кога има соодветна индикација. Клинички потребна насочена биопсија може да ја изведе лекар со соодветно искуство, земајќи ги предвид промените на грлото на матката во бременоста.

Ендоцервикална киретажа не се изведува. Планот за проценка и следење може да се разликува од оној кај небремени пациентки. Сомневањето за инвазивна болест бара навремено испитување, а не автоматско одложување до породувањето.

Дали прегледот е болен?

Колпоскопијата може да биде непријатна, а кај некои пациентки и болна. Спекулумот може да предизвика притисок, растворите печење, а биопсијата штипкање или грчеви.

Кажете му на лекарот ако чувствувате болка, ако сте вознемирени или ако ви е потребна пауза. Пред земање примерок или друга постапка треба да ви биде објаснето што се планира и што може да почувствувате.

Однесување по прегледот

Упатствата зависат од тоа дали е направен само преглед, биопсија или лекување.

Колпоскопија без биопсија

Вообичаените активности генерално можат да продолжат брзо, ако се чувствувате добро. Може да има лесно точкасто крварење или исцедок од употребените раствори.

Колпоскопија со биопсија

Можни се лесно крварење, исцедок или непријатност. Следете ги писмените упатства од лекарот за сексуални односи, тампони, вагинални препарати и активности, според изведената постапка и симптомите.

Ексцизион третман

Постапки како LEEP/LLETZ или конизација отстрануваат ткиво и бараат посебни упатства за закрепнување. Нивната нега не е иста како по колпоскопски преглед без земање примерок.

Не применувајте еден универзален период на ограничувања за сите постапки. Побарајте конкретни писмени насоки од лекарот што ја изведува постапката.

Кога да побарате медицинска помош?

Побарајте навремен медицински контакт ако по постапката имате:

  • обилно или перзистентно крварење;
  • силна болка или болка што се влошува;
  • температура или треска;
  • загрижувачки исцедок, особено со непријатен мирис, или други знаци на инфекција.

Не претпоставувајте дека ваквите симптоми се вообичаена последица од прегледот. Следете ги добиените упатства за контакт и медицинска проценка.

Резултати и следни чекори

Нормален колпоскопски изглед не ја исклучува секогаш болеста. Се земаат предвид и ПАП-наодот, ХПВ-резултатот, медицинската историја, видливоста на релевантната област и хистологијата, ако е земена биопсија.

Не секој абнормален наод бара лекување. Следниот чекор може да биде следење, дополнително испитување или третман, зависно од целокупната проценка. Хистолошкиот резултат може да го промени првичниот план.

Прашајте како и од кого ќе ги добиете резултатите и кој е одговорен за следниот чекор. Ако очекуваните резултати не пристигнат, контактирајте ја службата што го организирала испитувањето. Отсуството на известување не треба да се толкува како потврда дека наодот е нормален.

Следењето по абнормален наод не е исто што и рутински скрининг. Меѓународните препораки наведени подолу не се автоматски формално усвоен македонски национален протокол; конкретниот план се определува според наодите и применливата клиничка практика.

Често поставувани прашања

Дали препораката за колпоскопија значи рак?

Не. Таа значи дека е потребна подетална проценка на одреден резултат, симптом или клинички наод.

Дали секогаш се зема биопсија?

Не. Одлуката зависи од индикацијата и наодите. Кога е потребна, биопсијата дава информации што визуелниот преглед сам не може да ги обезбеди.

Дали по прегледот можам веднаш да се вратам на активностите?

По преглед без биопсија, најчесто да, ако се чувствувате добро. По биопсија или лекување следете ги посебните упатства, наместо автоматски да го применувате истиот совет.

Медицински извори

  1. Perkins et al. — 2019 ASCCP Risk-Based Management Consensus Guidelines (објавени 2020), вклучувајќи ги колпоскопските стандарди.
  2. Massad et al. — Colposcopy Standards: Guidelines for Endocervical Curettage at Colposcopy (2023).
  3. ASCCP — Management of Abnormal Cervical Cancer Screening Tests in Pregnancy (2024).
  4. IARC — Colposcopy and Treatment of Cervical Precancer (2017), поглавје 7: IFCPC номенклатура од 2011 година.
  5. ACOG — Colposcopy: постапка, закрепнување и предупредувачки симптоми.
  6. NHS — Colposcopy: постапка, резултати и однесување по прегледот.

Содржината е информативна и не заменува лекарски преглед. Подготвена и стручно проверена од д-р сци Иво Захариевски.