
Редовната превентивна гинеколошка грижа овозможува разговор за здравјето, симптомите, медицинската историја и личните потреби. Таа не значи дека при секоја посета мора да се направат сите достапни прегледи и тестови.
Планот за превентивни посети и испитувања се приспособува според возраста, претходните наоди, факторите на ризик и клиничката проценка.
Што опфаќа превентивната гинеколошка консултација?
Консултацијата може да вклучува:
- Разговор за менструалниот циклус, симптомите и претходните заболувања или операции.
- Проверка на претходните ПАП- и ХПВ-наоди и на потребата за скрининг или посебно следење.
- Советување за контрацепција, сексуално здравје и планирање бременост.
- Проценка на потребата од физикален преглед, ултразвук или лабораториски испитувања.
- Разговор за симптоми во перименопауза и менопауза, здравјето на дојките и други релевантни потреби.
Целта е да се определат потребните постапки за конкретната пациентка, а не автоматски да се изведе ист пакет испитувања кај сите.
Дали при секој годишен гинеколошки преглед се прави ПАП-тест?
Не. Редовната превентивна гинеколошка консултација и скринингот за рак на грлото на матката не се исто.
За време на превентивната консултација, гинекологот ја проценува здравствената состојба, разговара за евентуални симптоми и фактори на ризик и утврдува кои прегледи или испитувања се потребни.
ПАП-тестот се прави според важечката скрининг-програма или според индивидуална медицинска индикација. Кај жените со уредни претходни резултати, тој не мора да се повторува при секоја годишна посета.
Доколку постојат симптоми или претходни абнормални наоди, потребата од преглед и дополнителни испитувања се проценува независно од редовниот скрининг-интервал.
Организиран цервикален скрининг во Северна Македонија
Програмата за 2026 година е наменета за жени на возраст од 21 до 59 години кои немаат направено ПАП-тест во претходните три години. Пријавувањето е преку Мој Термин и избраниот матичен гинеколог. Според објавените инструкции, програмскиот ПАП-тест е бесплатен за учесничките кои ги исполнуваат условите.
Овој опфат не е универзален распоред за сите жени. Претходни абнормални резултати, ЦИН2+, лекување или други ризични состојби бараат индивидуален план. Возраста од 59 години не значи автоматски прекин на скринингот.
Повеќе за ПАП-тестот, ХПВ-тестирањето и условите за скрининг.
Кога е потребен гинеколошки физикален преглед?
Потребата од преглед се определува според симптомите, медицинската историја и планираната постапка. Кај жена без симптоми, одлуката за внатрешен карличен преглед треба да се донесе по разговор за неговата цел и потребата во конкретниот случај.
Гинекологот треба да објасни што ќе се прави и зошто. Пациентката може да поставува прашања и да каже ако чувствува болка или непријатност.
Редовната грижа останува важна и кога не е потребен внатрешен преглед при секоја посета.
Ултразвук и дополнителни испитувања
Ултразвукот се користи кога постои медицинска индикација, според симптомите, претходните наоди или потребата од дополнителна проценка. Не се подразбира задолжителен годишен ултразвук кај секоја жена без симптоми.
Изборот на методот и потребата од дополнителни испитувања ги определува лекарот. Современиот апарат не ја заменува клиничката проценка.
Тестирање за сексуално преносливи инфекции
Тестирањето се планира според возраста, симптомите, сексуалната и медицинската историја, изложеноста и индивидуалните фактори на ризик. Не е потребен ист рутински панел за сите пациентки при секоја посета.
Повеќе за сексуално преносливите инфекции. Изборот на конкретен тест и толкувањето на резултатот треба да се договорат со лекарот.
Здравје на дојките
За време на консултацијата може да се разговара за симптоми, семејна историја и потреба од преглед или упатување. Проценката и скринингот на дојките се планираат според возраста, индивидуалниот ризик и применливите препораки.
Гинеколошката консултација или ПАП-тестот не го заменуваат соодветниот преглед и снимање на дојките кога се потребни.
Прва гинеколошка консултација кај адолесцентки
Првата консултација може да биде посветена на разговор за менструацијата, телесните промени, сексуалното здравје и превенцијата.
Таа не значи дека автоматски се потребни преглед со спекулум или ПАП-тест. Потребата од преглед се определува според симптомите и медицинската индикација. Времето за првата посета се договара според потребите, а не како задолжителен пакет испитувања на една иста возраст.
Како да се подготвите?
Понесете ги претходните наоди и податоците за лековите што ги користите. Кажете му на гинекологот ако сте бремена, имате крвавење, болка или друга промена што ве загрижува.
Ако е планирано земање примерок за ПАП-тест или друго испитување, побарајте конкретни инструкции за подготовка. Советите за сексуални односи, вагинални препарати или менструација зависат од планираната постапка, а не важат автоматски за секоја консултација.
Не одложувајте проценка на симптомите само затоа што не сте ги следеле инструкциите за подготовка на рутински тест.
Кога не треба да се чека следната превентивна посета?
Крвавење по сексуален однос, меѓу менструациите или по менопаузата, како и други нови или загрижувачки симптоми, се причина да се јавите кај гинеколог.
Ова е клиничка проценка на симптоми, а не редовен скрининг. Претходен уреден ПАП-тест не е причина симптомите да се игнорираат.
Често поставувани прашања
Дали секоја годишна посета вклучува ПАП-тест, ултразвук и брисеви?
Не. Секоја постапка треба да има соодветна цел и индикација.
Дали превентивната консултација е корисна ако не е време за ПАП-тест?
Да. Таа овозможува проценка на здравствените потреби, советување и планирање на соодветна грижа.
Дали гинеколошката грижа е потребна и по менопауза?
Да. Потребите се менуваат, но симптомите, претходните наоди и индивидуалните ризици и понатаму бараат соодветна проценка.
Медицински извори
- Влада на Република Северна Македонија — Записник од 156-та седница, 10 март 2026 година, точка 56.
- Програма за рана детекција и скрининг на малигни заболувања во Република Северна Македонија за 2026 година — достапна репродукција на текстот.
- Министерство за здравство — Пријавување за ПАП тест.
- ACOG — The Utility of and Indications for Routine Pelvic Examination (2018).
Содржината е информативна и не заменува лекарски преглед. Подготвена и стручно проверена од д-р сци Иво Захариевски.